परिचय

वि.स.१९९६ सालमा व्यवसायिक तालीमको माध्यमबाट रोजगारीको अवसर श्रृजना गर्ने उद्देश्य लिई नेपाली कपडा र घरेलु ईलम प्रचार अड्डाको नाममा यस विभागको स्थापना भएको थियो । उक्त उद्देश्य परिपूर्तिको लागि आ.व २०१३÷१४ मा घरेलु ईलम केन्द्र भनी नामाकरण गरियो र आ.व. २०२१÷२२ मा अञ्चल केन्द्रको अवधारणा लिई मुलुकभर १४ अञ्चलमा केन्द्रहरु खडा गरी निर्धारित उद्देश्य अनुरुप व्यवसायिक तालिमहरु सञ्चालन गरिए । त्यसपछि क्षेत्रीय र जिल्ला स्तरीय कार्यालयहरु खुले । उद्योग प्रशासनको कार्य समेत गर्ने गरी वि.स. २०३० सालमा विभागको कार्यक्षेत्र विस्तार गरीयो र विभागको नाम घरेलु तथा ग्रामीण उद्योग विभाग रहयो । विस्तारित कार्यक्षेत्र अनुरुप ७५ वटै जिल्लामा जिल्लास्तरीय कार्यालयहरु स्थापना गरिए । वि.स २०४९ सालमा विभागको संरचनामा पुनः परिवर्तन भई साना उद्योगको समेत प्रशासन गर्ने गरी कार्यक्षेत्रमा थप विस्तार गरी “घरेलु तथा साना उद्योग विभाग” नामाकरण गरियो । यसै संरचना बमोजिम साविकका क्षेत्रीय कार्यालयहरु खारेज गरी जिल्ला स्तरीय कार्यालयमा कायम भयो । खास गरेर तालिम कार्यक्रममा दोहोरोपन ९म्गउष्अिबतष्यल० हटाउन र मितव्ययिता अपनाउन ७५ जिल्ला मध्ये २७ जिल्ला विभाग अन्तरगत र ४८ जिल्ला घरेलु तथा साना उद्योग विकास समिति अन्तरगत राखी कार्य संचालन गर्ने नीति अख्तियार गरियो । तर तालीम वाहेक उद्योग प्रशासनको हकमा विभागबाट अख्तियारी प्रदान गरी उक्त ४८ कार्यालय समेतलाई उद्योग प्रशासनको कार्यभार तोकियो जुन नीति हालसम्म पनि कायमै रहेको छ ।